Buồn tị nạn

Vũ Lm

 

 

 

Lời tựa: Trong văn phạm, tiếng tĩnh từ l tiếng biểu thị cho phẩm chất, tnh chất, ci hay, ca đẹp, ci xấu hoặc trạng thi như : vui, buồn, sướng, khổ cuả người hay vật. Tĩnh từ l tiếng tru tượng khng sờ, khng nắm được, khng c mẫu mực đơn vị để đo lường, lấy mẫu mực no để so snh ci buồn ny với ci buồn kia, lấy thước no để đo c khổ, ci sướng ny, hơn hay km ci sướng ci khổ kia. Ấy thế m trong văn phạm của bất cứ ngn ngữ no, tĩnh từ cũng c thể so snh ở cấp bực như : bằng, hơn, km, hơn nhất, km nhất...

Ring về chuyện tị nạn của người Việt Nam từ năm 75, c người so snh, tị nạn 75 sướng nhất, tị nạn thuyền nhn khổ nhất, c người cho l vượt bin bằng đường bộ (tị nạn đi bằng chn) chn nhn mới l khổ nhất, cũng c người ni H.O đi tầu vt, thiệt thi nhất . . . hay l sướng nhất? ... C lẽ hai tiếng Tị Nạn hay thn phận Tị Nạn cũng đủ để nhức nhối,buồn v thấm thi... cần g nữa để so snh.

 

* * *

Xứ khng tnh người.

Khng đu buồn bằng ở đy

Cy khng cht l, người khng tnh người.

..........

Khng đu buồn bằng ở đy

Sng say buổi sng, chiều say buổi chiều

Mỗi khi buồn Lm thường ngm nga cho khuy khoả thi, chứ bạn b cũng thừa biết, tửu lượng của anh thuộc hạng tồi, một hai lon Bud mặt Lm đ đỏ như mặt trời mọc phương đng, dăm ba ly Cognac nhợt nhạt cũng đủ lm anh lờ đờ, mặt my xanh tm rồi quờ quạng m chai tu theo kiểu uống hỗn, rồi lần m đi tm chuồng ngủ. Hai mươi năm qua, sng Lm vẫn tỉnh, chiều cũng chẳng dm say, nhưng buồn th anh buồn lắm! ci buồn nhức nhối của đời tị nạn. Những buổi chiều Lm ngồi bn cửa sổ, ngất ngưởng với lon bud, nhn mưa, nhn chiều tm, chiều vng đang tiễn đưa một ngy, hay nhn giải ni sương phủ mờ phương xa, l lc Lm n lại dĩ vng, tnh lại sổ đời, những ngy vui đ qua, năm thng buồn tiếp nối, khoảng đời sung sướng an nhn th ngắn, qung đường vất vả gian nan cuả hiện tại cuả tương lai th chồng chất... Đi lc chn ngn Lm thường tự an ủi theo ci triết l thực tế nhưng dở hơi: Ngy đến với cuộc đời mnh chỉ l đứa b.. nhỏ b, khng răng, khng tc, khng đầy ba k l, khng quần o, khng c g mang theo vo đời ngoi tiếng khc, mai sau nhắm mắt xui tay, gi từ ci trần trọc ny, c khốn kh cũng cn c một bộ o quần, một ci o quan v t nhất cũng được bốn năm mươi k l, c răng, c tc... lời chn!!! gi m c thm vi ci răng vng mang theo... th cn lời biết mấy.

 

Hai mươi năm tị nạn, Lm đ chn lắm rồi, Đời sống nhm chn, sng vc đi, tối vc về. Buổi sng mắt nhắm mắt mở li xe đi lm, chiều lờ đờ li về, ngy qua ngy, đm ngủ chập chờn với hnh ảnh qu hương, qu khứ. Thời gian tri qua nhanh qu, thong ci tuổi đ ngũ tuần, tc đ đốm bạc, hnh như ở đy, ngy khng đủ giờ, thng khng đủ ngy v năm khng đủ thng!

 

Hai mươi năm sống trn xứ người, Lm vẫn cố hội nhập với x hội ny, chạy đua với đời sống văn minh vật chất, c lẽ v vợ con, gia đnh, nhưng trong thm tm anh vẫn biết d c cố gắng bao nhiu đi nữa, cũng chẳng bao giờ anh yu nổi ci xứ khng tnh người ny, nơi m người Việt tị nạn thường gọi l qu hương thứ hai. Yu thuộc phạm vi con tim, khng thuộc l tr, con tim c những l lẽ m l tr khng p buộc được. Lm sao bắt Lm yu được những ci người Mỹ yu, thch những ci người Mỹ thch, vui những ci họ vui v cười những show hi hước lm họ cười. Bao giờ Lm mới biết thưởng thức thanh hot dog, miếng thịt barbecue nhạt nhẽo trong những buổi party với bạn b Mỹ cng sở m khng phải so snh với những su thịt nướng ướp mắm muối xả ớt thơm phức kiểu Việt Nam! Chẳng bao giờ Lm qun được cu ht ti yu tiếng nước ti từ khi mới ra đời v những bi học thuộc lng ngy b nhứ: Cng cha như ni Thi Sơn,Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra, lm sao qun được những bi tập đọc trong sch gio khoa : Buổi mai hm ấy, một buổi mai đầy sương thu v gi lạnh, mẹ ti u yếm dắt tay ti đi trn con đường lng di v hẹp... Hm nay ti đi học.... Khng bao giờ qun, nn mi mi Lm vẫn l người Việt Nam, ci cy Lm đ được vun trồng ở qu nh ba mươi năm, từ lc mới nẩy mầm, bỗng chốc nhổ rễ, bứng gốc sang trồng nơi đy th d được chăm xc, dư phn đủ nước, cy vẫn ho tri vẫn chua.

Xứ khng tnh người, Lm vẫn thường nghĩ vậy mỗi khi thấy cụ gi chống gậy, run run qua đường, bước ln lề kh khăn muốn ng m khng ai dm đưa tay đỡ, Đứa b ng xấp trn đường, mọi người đều trnh xa, chẳng ai dm bế ln. Nơi đy trường học khng dậy: Thấy người hoạn nạn th thương, Lm nhớ đến ngy ở qu nh, ngho nhưng đầy tnh người, những lần trở về sau chuyến cng tc di, mới đến đầu ng, trẻ con hng xm đ h reo quấn qut: - Ch Lm về... - Cậu Lm về...- Bc Lm về... Rồi Lm ẵm, xốc, bế, quăng từng đứa, những đứa trẻ lem luốc, cời trần mặc quần đi... để li rốn đen nhưng ngoan ngon dễ thương, rồi bc Tư, b Ba, thm Hải... những người hng xm thn tnh, xm lại thăm hỏi kể lể:

-Thng trước mẹ cậu đau nằm nh khng ai biết, mi sau cụ đập vch b Ba mới hay, cả xm lo cho cụ, mỗi người một việc cạo gi, nấu nước xng, nấu cho cho cụ, mấy ngy sau cụ mới khỏi.

 

Nơi xứ khng tnh người ny, hng xm của Lm, những căn nh đng cửa im lm, Lm chỉ long thong biết... ng Bill, ng Louis, b Rose, b Nancy... mỗi buổi sng ra xe đi lm, nhn thấy nhau, cho hỏi như một thi quen, như một người my c những cuộn băng pht m khng bao giờ thay đổi m điệu:

- Good moning.

- Hello

- How are you.

- How you doing.

Một lần ngy lễ cuối tuần, bạn b Lm đến hội họp ồn o, mới hơn mười giờ khuya, cảnh st đ tới hai xe, xi xể... ng Bill, b Rose những người hng xm tốt cuả Lm than phiền! Sng hm sau ra cửa, ng hng xm Bill đang cắt tỉa mấy bụi hồng, vẫn thn mật như thi quen thường lệ, dừng tay cho hỏi:

-Good morning Lem.. how are you... how you đun(doing)?

Lm vẫn cn hậm hực chuyện đm qua, th rằng theo kiểu Việt Nam, ch mỏ qua hng ro la lớn: - ! lm ơn đng bớt mấy ci nắp b lại cho hng xm nhờ, khuya rồi mấy cha nội. Ấy thế m lại c tnh hơn gọi cp, dẫu sao Lm vẫn phải tươi cười cho đng với phong thi cuả người Mỹ (gốc Việt), mười mấy năm tiếng Anh cn ngọng nn vẫn phải xi đến song ngữ:

- Good morning Bill... how you... đun (đun với đẩy ci mả cha my...)

- I đẩy very well!

- Good... good.

- Bye Bill.

- Bye Lem.

 

Xứ khng tnh người cng ở lu Lm cng ngao ngn, hnh như ở đy mọi người khng được quyền tin nhau, chỉ c giấy tờ, chữ k, bằng chứng v luật lệ, ngay đến vợ chồng mới cưới, mực hn th chưa kh đ phải phng thủ, để lỡ mai sau c đứt gnh, luật php sẽ phn định, b cn ci nh, ng cn nửa ci xe, hoặc b cn nguyn của chm, ng cn ci quần x loỏng ci xe đạp lọc cọc!!! Xứ khng tnh người khng c to n lương tm, bởi v học đường chỉ dậy văn minh, kỹ thuật, khoa học, nghề nghiệp, dậy những phương tiện để kiếm tiền, khng dậy tin học lễ, hậu học văn, khng dậy nhn, nghĩa, lễ, tr, tn

 

Một lần đi lm về, Lm vừa bước xuống xe trước cửa tiệm của vợ, chiếc Cadilac sang trọng theo anh từ bao giờ đến đậu xt cạnh, một người Mỹ dng sang trọng, qu phi, xuống xe cho hỏi Lm rồi vo đề ngay:

- Ti l du khch từ miền đng qua, vợ con hiện cn ở khch sạn trn San-Fransisco, li xe xuống San Diego tm bạn nhưng khng gặp, qua Mễ chơi chẳng may gặp nạn, mất v, tiền bạc v tất cả giấy tờ, credit cards... Xin ng vui lng gip ti gọi nhờ điện thoại long distance về cho vợ v t tiền xăng, về đến San Fransisco ti sẽ gửi check xuống trả.

Lm khng đắn đo ngần ngại, vt sạch v đưa ngay bốn chục, sợ khng đủ đổ săng v ăn uống dọc đường, Lm chạy vo mở cashier của vợ lấy đưa thm su chục cho chẵn một trăm, km theo danh thiềp c tn v địa chỉ. Vợ Lm cứ ngẩn ngơ chẳng hiểu g cả, khng biết anh đụng xe ai phải lấy tiền đền?

Khi người khch đi rồi Lm kể lại sự tnh, vợ anh nhăn nh:

- Sao anh nhẹ dạ , tin người đến thế sao, một trăm chứ đu phải t!

Lm phn trần với vợ:

- Anh biết... anh biết, một trăm khng phải nhỏ, Nhưng khng lẽ để lừa vi chục bạc m phải đng bộ sang trọng, đi thu xe đắt tiền, tốn km đến thế... với lại anh lm theo l tr theo phản ứng nhn bản khi chợt nghĩ đến kỷ niệm kh qun năm xưa, một lần đi chơi lỡ đường, hết tiền phải ngửa tay đi xin, cũng ngại ngng như thế!

Lm kể chuyện ngy xưa cho vợ, lần tầu cặp bến Quy Nhơn, Lm v trung y Kha đi chơi vung vt cả ngy, sắp đến giờ tầu rời bến mới tm đường về, Kha hỏi Lm:

- My cn tiền đi xe lam?

- Khng, my cn khng?

Kha nhăn nh:

- Chết mẹ... xi lng cả rồi!

Lm hoảng hốt chửi thề:

- Tin sư my, tao cứ đinh ninh my vẫn thủ, by giờ lấy g về tầu, trễ bỏ mẹ.

Lm nhn quanh rồi chạy lại xe bn sinh tố, cười tnh với c hng b b xinh xinh:

- Ny c b, cho anh mượn đỡ vi tờ đi xe lam ra bến tầu, ham vui hết tiền, bỏ cng tc ở t mọt gng, giam lon đến gi đấy!

C nng bn sinh tố ngẩn ngơ nhn hai ng quan tầu thủy với ci nhn lạ lng ngạc nhin, rồi như bị sai khiến, c vội vng ko ci ngăn ko gỗ, lấy ra b tiền cuộn trn cột dy thung, rt ra tờ Trần Hưng Đạo đưa cho Lm khng đắn đo thắc mắc. Lm nhận tiền ko Kha chạy vội ra bến xe lam, khng qun ngoi cổ lại cm ơn:

- Cm ơn, cm ơn c b... nhất định sẽ quay trở lại trả mn nợ ny.

Mấy thng sau Lm trở lại Quy Nhơn, tm lại xe sinh tố trả nợ, mn nợ m hnh như c b bn hng đ qun. Cn ở ci xứ khng tnh người ny, người du khch sang trọng của Lm đ như chim trời biền biệt, bao năm rồi, chẳng thấy check cũng chẳng thấy thư, mỗi lần nhắc đến chỉ thấy qu với vợ.

* * *

Khẩu sng v chai nước mắm

Ngy Lm đến Mỹ, hnh trang chỉ c ci ti nhỏ với t vật kỷ niệm mang theo vội vng khi rời tầu, bộ quần o kaki xanh hải qun mặc trn người đ bạc mầu sau những thng lăn lộn cc trại tị nạn bn Guam, đi dp Nhật đ mn quẹt. Hnh ảnh đầu tin của xứ Mỹ cn đậm nt trong Lm l một biển đn mnh mng rực sng của vng Los Angeles ban đm khi nhn từ phi cơ xuống, rồi đến những hng xe bus, những căn lều tị nạn thẳng tắp trong camp Penleton. Lm bắt đầu cuộc đời thứ hai từ đấy, đời tị nạn... tủi nhục, đau thương v buồn cho tương lai m mịt.

 

Khoảng năm ngy sau, khi một sĩ quan hải qun Mỹ bước vo lều do dc tm kiếm trong đm người tị nạn, Lm nhận ngay ra Vran, to lớn, đồ sộ, ru ria như tượng thần La M, cả hai cng nhn nhau ngỡ ngng, rồi cng chạy lại m lấy nhau, tự nhin Lm thấy mnh nhỏ b so với Vran v cảm nhận được ci đau thấm tha cuả thn phận tị nạn. Mới hơn ba năm, đ qu nhiều đổi thay, ngy Lm trung y, Vran đại y, nhớ những lần đứng chống sng knh nhau, ci nhau, chửi nhau bn những chiếc tiểu đỉnh trước giờ tuần tiểu, hay những lần chỉ mặt nhau văng shit v bị nhn vin của Vran bo co lnh của Lm ngủ trong lc tuần tiểu đm v Lm bị tư lệnh lực lượng xi xể. Những lần trn sng, Vran chm poncho ngồi trước phng li, ôm khẩu M18 km sng phng lựu M79, Lm mc mo: ci bia lớn, nhắm mắt Việt cộng bắn cũng trng, by giờ Vran thiếu t, Lm tị nạn, by giờ Vran chỉnh tề với qun phục, Lm lếch thếch, gầy yếu, ngho nn như một thằng homeless by giờ Vran về với qu hương, Lm lạc loi tha hương, khng tổ quốc! Cả hai đ c qu nhiều kỷ niệm với nhau, từ những lc hiểm ngho, đến những lần Vran theo về SiGn, lững thững theo Lm dạo phố Bonard, vo rạp Rex, uống nước mi Viễn Đng... những đm Vran về nh Lm, trải chiếu mắc mn ngủ bn cạnh anh trn căn gc xp, thn to di, đm th chn ra ngoi mn để muỗi chui vo đốt, nửa đm Lm thấy Vran bật bật lửa Zippo xoi quanh mn, vừa đập muỗi miệng lẩm bẩm mosquitos... mosquitos.

 

Ngỡ ngng, cảm động nn cả hai nhn nhau chẳng ni được g... Mi sau Vran mới hỏi Lm về gia đnh vợ con Lm chỉ lắc đầu im lặng, mm mi như dồn mọi nghị lực để chịu đựng nht ba khốc liệt nhất ging xuống cuộc đời.

Hm sau Vran vo trại lo thủ tục bảo trợ để Lm xuất trại, qu cho Lm bốn chục Đđể tiu dng lặt vặt trong khi chờ đợi giấy tờ xuất trại, Lm khng nhận, chỉ nhận chai nước mắm c mang nhn hiệu Ph Quốc khng biết từ đu Vran c?. Mỗi bữa cầm chai nước mắm đi sắp hng ăn, bạn b lượt theo sau, ăn thức ăn Mỹ rắc t nước mắm ngy ấy sao ngon lạ, mới hơn hai thng thiếu nước mắm đ thm đến thế... nghĩ đến con đường di tị nạn l th m sợ!

 

Dự đm cưới Lm ở Si-Gn, hm sau Vran về Mỹ, qu cưới gửi lại cho Lm l khẩu sng Browning nhỏ bằng bao thuốc l v mấy hộp đạn, một l thư ngắn: qu cưới.. để giữ mnh những lc mặc civil đi chơi hay trn đường từ căn cứ về Si-Gn. By giờ vo thăm Lm trong trại tị nạn, qu cho Lm bằng chai nước mắm, đng l duyn kỳ ngộ, giao tnh của Lm với người bạn Mỹ v xứ khng tnh người ny l khẩu sng v chai nước mắm. Khẩu sng cho thời chiến, chai nước mắm cho đời tị nạn.

 

* * *

 

Ch v ci cng xứ Mỹ

Những ngy mới ra camp, ở trong nh Vran Lm l người cm, ngọng, qu, điếc, chỉ hơn đứa b ba tuổi ở chỗ biết buồn. Cả tuần lễ Lm nằm yn trong phng, lặng lẽ như một bng ma,Vran đi lm từ sng sớm đến bốn giờ chiều mới về, hai con của Vran đi học, căn nh rộng, sang trọng nhưng lạnh lẽo gần vng La Jolla, ban ngy chỉ cn Lm v Tammy vợ của Vran, hnh như Tammy cảm thng được nỗi buồn của Lm nn khng bao giờ quấy rầy, chỉ thỉnh thoảng g cử phng hỏi: -Lm... c sao khng? (Are you all right...Lem?) hoặc hỏi xem Lm c quần o cần giặt, hoặc thương hại bưng cho một đi cơm, phải gọi l gạo luộc bởi v Tammy chỉ biết nấu si rồi đổ nước đi. Cũng may, Lm v Tammy biết nhau từ trước nn gặp nhau khng ngỡ ngng, biết nhau từ những lần Tammy qua Việt Nam thăm chồng, c lần Lm v Vran đưa Tammy ra gần đến cửa Vũng Tầu bằng tiểu đỉnh với hai chiếc chạy theo hộ tống, tc Tammy di (như tc gi Huế) bay quật ra sau, Lm đ buột miệng khen với Vran: -đẹp... đẹp tuyệt, hnh ảnh thật Đng.

 

Mỗi chiều đi lm về, Vran chở Lm đi nhiều nơi, mua sắm những thứ cần thiết, hoặc ra biển, ln ni, Lm vẫn buồn v cm lặng, cn g buồn hơn khi một người đ mất tất cả, gia đnh, tổ quốc, qu hương, bơ vơ một mnh nơi xứ lạ... ci g cũng lạ... lạ cả đến những con ch, được m bế nng niu, được ngồi xe hơi... Rồi cũng ngạc nhin mỗi chiều đi lm về Vran chạy vội lấy sng, mở cưả sổ ngồi canh, một ch ch to, đẹp, đến sn cỏ trước nh, vừa thấp hai chn sau xuống, chuẩn bị vo thế ngồi l Vran nổ sng, ch ch cn ba chn vừa sủa vừa lết chạy. Vran vểnh ru ni : -Yard nh n, khn lắm, n khng... Pịt, qua nh tao n Pịt, tao bắn... thằng no biết th cứ Xu, C những lc hứng tnh Vran cn kể lớn cho mọi người nghe:

-Ngy b ở Tennessy, ch Bai tao, qua Việt Nam tao ăn ch!.

 

Tuần lễ thứ ba kể từ ngy đặt chn ln đất Mỹ, Lm đi lm. Vran giới thiệu anh với chủ hng xe Datsun, một đại t hải qun về hưu nn Lm được thu nhận dễ dng. Sng Lm được được đi học sửa xe, chiều về lm thợ phụ. Lm lm việc như một bng ma, m thầm, lủi thủi, cm lặng như cam chịu những đổi thay của cuộc đời.

Năm giờ sng Lm đn xe Bus từ La Jolla xuống National city, chiều về đến nh cũng hơn tm giờ tối. Ba tuần vẫn chưa đủ quen với ci lạnh nơi đy, lc no Lm cũng co ro, ủ thn trong ci jacket ni-lng được pht trong trại tị nạn.

 

Ngy đầu Lm đi lm m xui, ngy thứ hai qua đi, ngy thứ ba bnh yn, đến ngy thứ tư, hnh như những uất ức đ nn trong lng đ đủ căng cứng, đến lc phải pht nổ, khi người thợ chnh sai bảo, mc mc ngn tay trỏ gọi: -Lem... come here... Lem... come here. Lm lừ đừ tới, dồn hết uất ức vo nắm tay, một c đấm thi cực đạo trung đăng xa ki ngay bụng, tn Mỹ gốc Mễ to lớn gập người xuống... Khng đầy năm pht sau, ci hụ inh ỏi, ba bốn xe cảnh st đổ tới, hai người cảnh st dồn Lm vo gc tường, quặt hai cnh tay anh ra sau, cảm gic lạnh ngắt cuả ci cng chuyền qua cổ tay Lm, ci cng đầu tin trong đời. Sau khi ng chủ hng can thiệp, thằng Jessy cũng hết đau bi nại, Lm được thả với bin bản cảnh co, Vran từ căn cứ hải qun chạy đến bảo lnh, phn trần, giải thch với mọi người:

-Ch ở Việt Nam khng đắt gi v qu như ch ở Mỹ, ch ở Việt Nam chỉ l con vật hạ tiện, ăn bẩn, ngu xi... Mc mc ngn tay... ... .. dng để gọi ch, khng phải để gọi Lm... Ngy ấy người Việt tị nạn ở San Diego cn lạ v hiếm... thường ci g lạ, hiếm th qu nn hiểu lầm về phong tục dễ được thng cảm v tha thứ hơn ngy nay.

 

* * *

 

Về nguồn

Con g phải tm về với đn g, với mảnh vườn, bờ ro, bụi rậm để đo, bới, tm giun, tm su, tm thc. Con g khng thể lẽo đẽo đi theo đn vịt ra đồng, lội ao, bắt c, bắt ốc. Lm phải tm cho mnh đời sống ring tư, tm về quy quần với người Việt.

 

Đm trước ngy dọn đi, Lm ni chuyện với Vran:

-Tao đ thu được apartement gần sở lm để c thể đi bộ đi lm, mai thứ bẩy tao dọn. Cm ơn gia đnh my đ gip đỡ, thương v hiểu tao những ngy đầu tị nạn. Tao khng coi my l người bảo trợ, chỉ muốn my l người bạn như những năm về trước. Cho tao trả tất cả những chi ph hai thng sống trong gia đnh my, để tao được tự ho đ sống bằng hai bn tay của tao từ những ngy đầu đặt chn ln đất Mỹ, chỉ nợ những bữa cơm trong trại tị nạn m khng ai nhận cho tao trả.

     Lm xo hai bn tay, những vệt dầu mỡ đen cn bm vo những đường chỉ tay v chung quanh những kẽ mng tay m bao nhiu x bng rửa cũng khng sạch, nhưng vết xẹo, những trầy xt, dấu tch của những tai nạn khi th tay vo sửa ngc ngch trong my, hay những lần vặn trợt con ốc. Vran v Tammy cứ ngớ ngẩn phn trần, m trong tủ lạnh ra những gi đồ ăn, hot dog, trứng, thịt, rau cải, bnh m... cn nguyn gi biểu, chỉ mười lăm, hai mươi lăm hay năm mươi cents... nói rất rẻ khng đng kể để phải tnh ton. Hai thng ở nh Vran, Lm chỉ biết tự nấu những mn dễ dng như: hot dog luộc, trứng luộc, trứng chin, rau luộc v bnh m ruột (sandwich).

     Hnh trang cho lần dọn nh đầu tin ở Mỹ chỉ c hai ci ti xch. Khi Vran chở đến apartement, Lm chạy vo văn phng lấy cha kho, người manager lắc đầu từ chối, trả lại tiền deposit khng cho thu nữa, l do l: tứ cố v thn' , trong đơn thu nh, điạ chỉ cấp bo khi c chuyện khẩn cấp (emergency) Lm điền police. Vran cũng lại phải điều đnh v bảo đảm, ghi số phn, điạ chỉ thay cho chữ police để Lm c thể dọn vo.

Lm về nguồn... những người đồng hương anh gặp đầu tin l những người vợ lnh đ qua Mỹ theo chồng từ trước. Bắt đầu từ một buổi chiều trn đường đi lm về, c tiếng Việt Nam thn thương từ trn cửa sổ trn lầu một apartement:

-Việt Nam hả? ... mới qua ?... ở đu? ...

Buổi chiều hm ấy, gần một chục b đồng hương ko đến chật phng, dnh cho Lm những tnh cảm chn thật, mỗi người gip anh một việc để thm tiện nghi cho đời sống mới, rồi chia nhau đi chợ, nấu ăn, dọn dẹp cho Lm như người thn trong gia đnh, chỉ một điều lm anh i ngại: Căn phng bỗng trn ngập tiếng chửi thề... ở xứ người, được nghe tiếng Việt Nam, d l tiếng chửi thề... cũng dễ thương v vui tai!

 

* * *

Năm 1995

Lm mở cửa bước vo bn trong Phở Tng tiệm phở cuả gia đnh do vợ Lm trng coi, tiệm phở buổi chiều thường th vắng vẻ, mi thuốc l nồng nặc, Lm đến thẳng đm bạn đang ngồi uống caf, đnh cờ ở một gc phng:

- Mẹ! tụi my ịn ln, ngồi chồm hổm ln luật php Hoa-Kỳ, luật cấm ht thuốc trong nh hng đ ban hnh từ mấy thng nay, đu thằng no chịu thi hnh, thằng no ht thuốc vui lng bỏ sẵn một trăm tiền phạt trn bn. Tao l thằng bị mang danh ống khi nh my phn m cũng phải nhịn ra cửa ht, mỗi lần rớ vo điếu thuốc l b chủ ọe mất vui.

L vừa gạt tn thuốc vo ci lon CoCa khng vừa cười:

- Mấy trăm cũng được... tao cứ ht, uống caf m khng cho ht thuốc, giống như tắm m khng cho cởi quần.

Lm thấy b chủ ngồi cashier nhy nh vội đến.

Vợ Lm ni nhỏ:

- C nng ngồi bn số su đợi anh lu lắm, hỏi ng chủ c phải tn Lm khng v muốn nhờ anh cht việc... Mercede 560 mới toanh đậu trước cửa thấy khng? khng chừng đến trả con rơi con rớt của ng ngy xưa.

Lm nhăn mặt, chun mũi:

- Bậy bạ.

Người đn b kh đon được tuổi, dng sang v đẹp đứng dậy bắt tay Lm tự nhin theo kiểu Ty phương rồi ngồi xuống, nhn Lm chăm ch, mỉm cười như muốn tru chọc, thch đố:

- Anh l... anh Lm... ng chủ? mời anh ngồi, em c chuyện muốn nhờ.

Lm ko ghế ngồi đối diện ngắt lời :

- Khng, ti chỉ l thợ bưng, lm khng lương ở đy những lc rảnh, b chủ đang ngồi cashier đằng kia.

- Ngồi ni chuyện thầm th như vầy, chẳng biết b chủ c nổi ma Hoạn Thư ?

Lm cười:

- C đừng lo, đn b c gic quan thứ su, nếu ti v c c tnh , hoặc c l người tnh xưa của ti th d cho ngồi cch nhău năm bẩy ci bn cũng khng dấu nổi.

- Chắc chắn anh khng biết em, nhưng em biết anh rất r, em l Dung... Bch Dung, bn sinh tố trước cửa nh ở Quy Nhơn m một lần đ cho anh v anh Kha vay tiền đi xe lam về tầu, anh nhớ khng?

Lm trợn trn mắt, bất ngờ gặp lại người xưa, anh ngạc nhin v mừng như vừa tm được thn nhn sau nhiều năm loạn lạc ly tn :

- Lu lắm, hai mươi mấy năm, lm sao Dung nhớ v nhận ra anh... lm sao Dung biết anh ở đy m tm, hnh như anh c trở lại Quy Nhơn trả mn nợ ấy rồi.

Dung cười vẻ b mật:

-Khng phải tm anh để đi nợ đu.

- Thấy trang phục v chiếc Mercede đậu trước cửa anh biết Dung kh giả, khng lẽ đi đi năm trăm tiền Trần Hưng Đạọ.

Dung im lặng như đắn đo, suy nghĩ rồi chậm ri kể:

-Anh Kha ngy xưa hay ni chuyện về anh, nn em biết anh rất r, hỏi thăm đm V Bị trn Santa Anna l tm ra ngay, C lẽ anh khng biết, anh Kha sau đổi về hải đội 2 ở Quy Nhơn, ngy no cũng m ra tn tỉnh em... cuối cng bọn ny vừa chuẩn bị lm đm hỏi th tan hng, ngaỳ cuối anh Kha chạy về Si Gn tm gia đnh nn kẹt lại, gia đnh em về đến Vũng Tầu rồi di tản thẳng qua Mỹ. tụi em mất lin lạc từ đấy. Qua Mỹ gia đnh em được một điền chủ bảo trợ đưa về định cư ở một thị trấn nhỏ tiểu bang Virginia, nơi chuyn trồng thốc l, đồng khng mng quạnh buồn chết được. Ba mẹ em c lẽ khng quen kh hậu, buồn rồi lần lượt qua đời năm 76, cn lại em v đứa em trai, lc ấy mới mười một tuổi. Sau em lập gia đnh với người chu của dng họ bảo trợ, c được một đứa con trai, năm nay mười chn, đ được chia gia ti, ruộng đất v tiếp tục nghề của dng họ... trồng thuốc l.

Lm thấy Dung im lặng, ci mặt che dấu xc động, uống gần cạn ly nước cam rồi nhỏ nhẹ:

- Em đ li dị chồng bốn năm nay, đng hơn l li dị đời sống Mỹ, cuộs sống em đ chịu đựng gần hai mươi năm. Đầu năm vừa rồi em mu về Cali , sống gần với người Việt. Em c cảm tưởng mọi người hnh như giữ khoảng cch với em, nhn em xa lạ, hay l em khng cn giống người Việt? Thng trước c người v tnh ni chuyện về anh Kha, kể chuyện những ngy ở t cải tạo chung v hnh như anh Kha cũng vừa qua Mỹ theo diện H.O một mnh vng San Jose. Suy nghĩ, đắn đo lắm em mới quyết định đi tm anh để bắt anh trả mn nợ năm xưa, Tm anh Kha... v dọ gip em...

Lm cảm động ngắt lời:

- Chẳng cần Dung ni tiếp, anh biết việc anh phải lm. Anh rất thng cảm với hon cảnh của Dung. Ngy mới qua, chỉ sống thiếu người Việt ba thng, thiếu cơm, thiếu nước mắm, thiếu tiếng ni thn thương đ thấm vị đắng cay của thn phận tị nạn, huống g Dung phải chịu đến gần hai mươi năm. Anh sẽ cố gip .

 

Vũ Lm